Jeśli zastanawiasz się, ile miedzi kryje się w Twojej starej spawarce wirowej i czy jej odzysk jest w ogóle opłacalny, to dobrze trafiłeś. Jako osoba, która niejednokrotnie zajmowała się demontażem tego typu sprzętu, mogę Ci powiedzieć, że w wielu przypadkach to naprawdę solidne źródło cennego surowca. W tym artykule przedstawię Ci konkretne szacunki, podpowiem, na co zwrócić uwagę i jak bezpiecznie przeprowadzić proces odzysku, aby zmaksymalizować zysk.
Ile miedzi w spawarce wirowej? Nawet kilkadziesiąt kilogramów cennego surowca czeka na odzysk.
- Stare spawarki transformatorowe i wirowe, zwłaszcza polskiej (np. Bester) lub radzieckiej produkcji, są cenione za wysoką zawartość miedzi.
- W popularnych modelach amatorskich i półprofesjonalnych (np. Besterka STA-250) można znaleźć od 15 kg do 35 kg miedzi.
- W przemysłowych spawarkach transformatorowych waga miedzi często przekracza 50-60 kg.
- Ilość miedzi jest bezpośrednio zależna od mocy spawarki, producenta i jej typu; spawarki inwertorowe zawierają jej śladowe ilości.
- Samodzielny demontaż i sprzedaż czystej miedzi jest znacznie bardziej opłacalna niż oddanie całej spawarki na złom.
- Należy uważać na uzwojenia aluminiowe (CCA) malowane na kolor miedzi, które są znacznie mniej wartościowe.
Spawarka wirowa ile miedzi naprawdę kryje się w starym urządzeniu?
Stare spawarki transformatorowe, często nazywane potocznie wirowymi, to prawdziwe skarbnice miedzi. Szczególnie cenne są modele produkcji polskiej, jak legendarne Besterki, czy też solidne konstrukcje radzieckie. Ich wartość na rynku złomu wynika z faktu, że zarówno uzwojenia pierwotne, jak i wtórne transformatora wykonane są z grubej miedzianej blachy lub drutu. To właśnie ta solidność i brak kompromisów w materiałach sprawiają, że są one tak poszukiwane przez osoby zajmujące się odzyskiem surowców.
Kiedy mówimy o zawartości miedzi, musimy wyraźnie rozróżnić spawarki transformatorowe od nowoczesnych inwertorowych. Te drugie, choć lekkie i wydajne, zawierają znikome ilości miedzi głównie w cienkich przewodach i drobnych elementach elektronicznych. Ich demontaż w celu odzysku miedzi jest moim zdaniem całkowicie nieopłacalny. Zupełnie inaczej jest ze starymi, ciężkimi transformatorami. Tam miedź stanowi lwią część masy, co sprawia, że ich „rozbiórka” ma realny sens finansowy.
Nie każda stara spawarka to jednak od razu „żyła złota”. Wartość miedzi, którą można z niej odzyskać, zależy od kilku kluczowych czynników: mocy urządzenia, producenta i jego typu. Niestety, zdarzają się też modele, w których uzwojenia są wykonane z aluminium, często pomalowanego na kolor miedzi (tzw. CCA Copper Clad Aluminium). Taka „miedź” jest znacznie mniej wartościowa, dlatego zawsze radzę dokładnie sprawdzić, z czym mamy do czynienia, zanim zabierzemy się do pracy.
Co wpływa na wagę miedzi w spawarce?
Jednym z najważniejszych czynników wpływających na ilość miedzi w spawarce jest jej moc, czyli maksymalny prąd spawania (amperaż). To prosta zasada: im wyższa moc spawarki, tym większy transformator, a co za tym idzie więcej miedzi. Urządzenia zaprojektowane do ciężkich prac przemysłowych, o dużym amperażu, będą miały znacznie grubsze i dłuższe uzwojenia niż małe, amatorskie spawarki do sporadycznego użytku.
Kraj pochodzenia i marka również odgrywają istotną rolę. Z mojego doświadczenia wynika, że starsze modele, zwłaszcza te wyprodukowane w Polsce (np. wspomniane Besterki) lub w krajach dawnego bloku wschodniego, często charakteryzują się znacznie większą zawartością miedzi. Producenci w tamtych czasach nie oszczędzali na materiałach tak bardzo, jak dzieje się to w przypadku niektórych współczesnych, budżetowych konstrukcji, gdzie aluminium jest coraz częściej stosowane jako tańszy zamiennik.
Rozpoznanie prawdziwego uzwojenia miedzianego od aluminiowego pokrytego miedzią (CCA) jest kluczowe dla oceny opłacalności odzysku. Oto kilka praktycznych wskazówek, na co zwrócić uwagę:
- Kolor i połysk: Prawdziwa miedź ma charakterystyczny, głęboki, czerwonobrązowy kolor i naturalny metaliczny połysk. CCA może wyglądać podobnie, ale często ma bardziej "płaski" odcień.
- Test zarysowania: To najpewniejsza metoda. Delikatnie zarysuj powierzchnię drutu lub blachy ostrym narzędziem (np. nożem). Jeśli pod spodem pojawi się srebrzysty kolor, masz do czynienia z aluminium. Jeśli kolor pozostanie jednolity to miedź.
- Waga: Miedź jest znacznie cięższa od aluminium. Jeśli uzwojenie wydaje się podejrzanie lekkie w stosunku do swoich rozmiarów, to sygnał, że może to być aluminium.
- Elastyczność: Druty miedziane są zazwyczaj bardziej elastyczne i trudniejsze do złamania niż aluminiowe, które są sztywniejsze i mogą pękać pod wpływem silnego zginania.
- Cena: Na skupach złomu ceny za czystą miedź są wielokrotnie wyższe niż za aluminium czy CCA. To najlepszy dowód na różnicę w wartości.
Ile miedzi w spawarce? Konkretne liczby i szacunki
Przejdźmy do konkretów. Poniżej przedstawiam moje szacunki dotyczące zawartości miedzi w różnych typach spawarek transformatorowych. Pamiętaj, że są to wartości orientacyjne, które mogą się różnić w zależności od konkretnego modelu i producenta, ale dają dobry punkt odniesienia.
| Typ spawarki | Szacunkowa waga miedzi |
|---|---|
| Małe spawarki amatorskie (np. do 160 A) | 15-20 kg |
| Półprofesjonalne bestsellery (np. Besterka STA-250, do 250 A) | 20-35 kg |
| Przemysłowe giganty (powyżej 300 A) | Ponad 50-60 kg, często nawet 80 kg i więcej |
Odzysk miedzi ze spawarki czy to się opłaca?
Decyzja o samodzielnym odzysku miedzi ze spawarki to kwestia kalkulacji czasu, wysiłku i potencjalnego zysku. Zanim jednak zaczniesz, upewnij się, że masz pod ręką podstawowe narzędzia:
- Młotek (najlepiej duży, ciężki)
- Dłuto lub przecinak
- Klucze (płaskie, nasadowe) i śrubokręty
- Szczypce, kombinerki
- Piła do metalu lub szlifierka kątowa (z zachowaniem ostrożności!)
- Rękawice ochronne i okulary
Oddzielenie miedzi od stalowego rdzenia transformatora może być wyzwaniem, zwłaszcza gdy rdzeń jest zalany lakierem lub żywicą. Oto jak ja zazwyczaj do tego podchodzę:
- Demontaż obudowy: Najpierw rozkręć obudowę spawarki i odłącz wszystkie przewody. Skoncentruj się na dotarciu do samego transformatora.
- Odłączenie uzwojeń: Ostrożnie odetnij lub odkręć wszystkie połączenia elektryczne, które łączą uzwojenia z resztą spawarki.
- Dostęp do rdzenia: Transformator zazwyczaj składa się z uzwojeń nawiniętych na stalowy rdzeń. Często jest on skręcony śrubami lub zespawany. Musisz go rozebrać, aby dostać się do miedzi.
- Rozdzielenie blach rdzenia: To najtrudniejsza część. Blachy rdzenia są często ciasno spasowane i zalane. Możesz spróbować delikatnie uderzać młotkiem w krawędzie, aby je poluzować. Jeśli są bardzo mocno zalane, czasem konieczne jest podgrzanie rdzenia (np. opalarką, ale z dużą ostrożnością i na zewnątrz!) lub użycie przecinaka, aby rozdzielić blachy. Pamiętaj, aby nie uszkodzić miedzi.
- Wyjęcie uzwojeń: Gdy blachy rdzenia zostaną rozdzielone, możesz wyjąć miedziane uzwojenia. Czasem trzeba je "wybić" lub delikatnie podważyć.
- Czyszczenie miedzi: Po wyjęciu uzwojeń, usuń z nich wszelkie izolacje, papier, plastik czy resztki lakieru. Im czystsza miedź, tym wyższą cenę uzyskasz na skupie.
Kalkulacja zysku z odzysku miedzi to prosta matematyka, ale z jedną zmienną: ceną miedzi na skupie. Zawsze porównuję czas i pracę, którą muszę włożyć w demontaż, z aktualną ceną za kilogram czystej miedzi. Jeśli masz dużą spawarkę z 30-50 kg miedzi, a cena za kilogram jest wysoka, to nawet kilka godzin pracy może przełożyć się na satysfakcjonujący zarobek. Pamiętaj jednak, że ceny rynkowe miedzi są zmienne, więc warto śledzić notowania, aby sprzedać surowiec w najlepszym momencie.
Sprzedaż na złom: cała spawarka czy czysta miedź?
To jest kluczowe pytanie, na które odpowiedź jest zawsze taka sama: czysta, oddzielona miedź jest wyceniana znacznie wyżej niż cała spawarka oddana na złom. Skupy złomu oferują zazwyczaj dwie różne ceny: jedną, niższą, za "złom elektroniczny" lub "transformator", gdzie nie muszą się martwić o demontaż, i drugą, wielokrotnie wyższą, za "miedź milbera" lub "miedź niesortowaną" (w zależności od czystości). Ta różnica w cenie jest głównym motywatorem do samodzielnego odzysku. Warto poświęcić te kilka godzin pracy, aby zyskać nawet kilkaset złotych więcej.
Aby uzyskać najlepszą możliwą cenę na skupie złomu, musisz odpowiednio przygotować odzyskaną miedź. Oto moje rady:
- Czystość to podstawa: Usuń wszelkie elementy niemetalowe izolacje, papier, plastik, drewno, resztki lakieru. Skup płaci za czystą miedź.
- Brak innych metali: Upewnij się, że w miedzi nie ma domieszek innych metali, takich jak stal (np. kawałki rdzenia) czy aluminium. Nawet niewielkie zanieczyszczenia obniżą cenę.
- Sortowanie: Jeśli masz różne rodzaje miedzi (np. grube druty, cienkie blachy), zapytaj na skupie, czy wyceniają je inaczej. Czasem warto je posegregować.
- Waga: Przed wizytą na skupie zważ miedź w domu. Będziesz miał punkt odniesienia i będziesz mógł zweryfikować ważenie na skupie.
Przeczytaj również: Ile kosztuje kurs spawacza? Pełny przewodnik po cenach i zwrocie
Kiedy odzysk miedzi ze spawarki naprawdę się opłaca?
Zanim zabierzesz się do pracy, warto szybko ocenić, czy Twoja spawarka ma potencjał na opłacalny odzysk miedzi. Oto krótka checklista, którą ja stosuję:
- Typ spawarki: Czy to spawarka transformatorowa (ciężka, duża), a nie lekki inwertor? Tylko transformatorowe mają sens.
- Wiek i producent: Czy to stary model, najlepiej polskiej (np. Bester) lub radzieckiej produkcji? Nowsze, tanie modele mogą mieć uzwojenia aluminiowe.
- Waga urządzenia: Czy spawarka jest naprawdę ciężka (ponad 30-40 kg)? To dobry znak, że w środku jest dużo metalu.
- Szacunkowa waga miedzi: Czy na podstawie mocy i typu spawarki szacujesz, że będzie w niej co najmniej 15-20 kg miedzi? Poniżej tej wartości opłacalność spada.
- Potwierdzenie miedzi: Czy masz pewność (np. po lekkim zarysowaniu), że uzwojenia są miedziane, a nie aluminiowe?
Zawsze warto rozważyć alternatywy dla złomowania. Stara spawarka, nawet jeśli nie jest już używana, może mieć drugie życie. Może da się ją naprawić i sprzedać komuś, kto potrzebuje taniego, ale solidnego sprzętu? Czasem można ją przerobić na inne urządzenie, na przykład na prostownik do akumulatorów. Zanim zdecydujesz się na demontaż, zastanów się, czy nie ma innej, bardziej ekologicznej lub ekonomicznej opcji.
